 |
| Gökbey genel maksat helikopteri |
Türkiye’nin havacılık motorları alanındaki öncü kuruluşu TUSAŞ Motor Sanayii (TEI), yerli projelerde büyük bir eşiği daha aşıyor. Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) tarafından düzenlenen AKÜFEST’26 kapsamında konuşan TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN ve genel maksat helikopteri GÖKBEY projeleriyle ilgili kritik açıklamalarda bulundu.
Akşit, Türkiye’nin sadece montaj yapan bir ülke konumundan, kendi motorunu tasarlayan ve üreten bir teknoloji merkezine dönüştüğünün altını çizdi.
TEI’nin üzerinde titizlikle çalıştığı GÖKBEY helikopter motoru, 2026 yılı itibarıyla seri üretim aşamasına geçiyor. Projenin gelişim sürecini değerlendiren Prof. Dr. Akşit, “Motorumuz daha önce başarıyla uçmuştu. Bu yılki teslimatların ardından önümüzdeki yıl tamamen envantere girmiş olacak. GÖKBEY’in motorunu 2026 yılında seri üretime sunacağız.” diyerek takvimi netleştirdi.
Milli Muharip Uçak KAAN’ın motor performansına ilişkin veriler de ilk kez bu kadar net bir şekilde paylaşıldı. Yüksek irtifalarda motor performansının düşmesinin mühendislik açısından büyük bir engel olduğunu belirten Akşit, yeni nesil yerli motorların bu sorunu nasıl aştığını şu sözlerle açıkladı:
Bu performans artışı, KAAN’ın operasyonel kabiliyetini ve hava üstünlüğünü doğrudan etkileyen bir teknolojik başarı olarak öne çıkıyor.
Motor teknolojilerinin dışa bağımlılığını azaltmak için sadece tasarım değil, malzeme ve yazılım tarafında da devrim niteliğinde çalışmalar gerçekleştirildi. TEI, son yıllarda şu alanlarda önemli bir altyapı kazandı:
Özgün Mühendislik Yazılımları: TEI bünyesinde tamamen yerli 75’in üzerinde özgün mühendislik kodu geliştirildi.
Süper Alaşım Teknolojisi: Türkiye’nin yerli maden cevherlerinden elde edilen saf kobalt ve nikel ile uçak motorlarının en kritik parçası olan türbin kanatçıkları üretildi.
Malzeme Çeşitliliği: Havacılık sektörü için uluslararası standartlarda sertifikalandırılmış yaklaşık 25 farklı nitelikli alaşım geliştirildi.
TEI’nin başarısı sadece jet ve helikopter motorları ile sınırlı kalmadı. İnsansız Hava Araçları (İHA) segmentinde PD170 ve PD200 motorları seri üretime geçerek ANKA, AKSUNGUR ve TB3 gibi kritik platformlarda kullanılmaya başlandı.
Prof. Dr. Akşit, bu motorların sadece yerli olmadığını, aynı zamanda kendi sınıflarında “dünyanın en iyisi” olduklarını vurguladı. Bu motorlar, uçakları en yüksek irtifaya çıkaran ve yakıt tüketimini minimize eden teknolojileriyle dünya pazarında rekabetçi bir konuma sahip.
1985 yılında F-16 motorlarının montajıyla başlayan bu yolculuk, bugün kendi motorlarını tasarlayan, teknolojisini üreten ve dünyaya ihraç eden bir havacılık markasıyla taçlanmış durumda. GÖKBEY’in envantere girmesiyle birlikte TEI’nin aktif olarak uçan motor sayısı beşe yükselecek.
GÖKBEY HELİKOPTERİ
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ve diğer ihtiyaç sahibi kurumların, genel maksat helikopteri ihtiyaçlarının özgün bir platform ile karşılanması hedefiyle yürütülmekte olan Özgün Helikopter Programı, 15 Haziran 2010 tarihinde toplanan Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) kararı ile başlatılmıştır.
Program bütçesi ve takvimi 03 Ocak 2013 tarihli SSİK ile kararlaştırılmış ve 26 Haziran 2013 tarihinde SSM (Savunma Sanayii Müsteşarlığı) ile TUSAŞ arasında sözleşme imzalanmıştır.
En zorlu iklim ve coğrafyalarda dahi, yüksek irtifa ve yüksek sıcaklıkta, gece ve gündüz koşullarında etkin bir şekilde faaliyet gösterebilecek olan T625 GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri, millî imkân ve kabiliyetler kullanılarak tasarlanmakta ve üretilmektedir. ATAK Programı süresince kazanılan bilgi, birikim, tecrübe ve yetenek havuzu temel alınarak başlanılan Özgün Helikopter Programı kapsamında, yapısal ve aviyonik sistemlerin yanı sıra, transmisyon, rotor ve iniş takımları gibi kritik öneme haiz sistemlerin tasarımları ve üretimleri de tamamen millî kaynaklar kullanılarak gerçekleştirilmektedir.
Helikopterin geniş görev yelpazesine sahip olmasından ötürü taşıma, VIP, kargo, hava ambulans, arama kurtarma ve kıyı ötesi taşıma görevlerini icra edebilecektir.
 |
| TEI-TS1400 Turboşaft Motor |
Yerli imkânlarla geliştirilip üretilen ilk Genel Maksat Helikopteri T625 GÖKBEY ilk uçuşunu 6 Eylül 2018 saat 06:00'da başarıyla gerçekleştirmiş olup 19 Nisan 2023 tarihinde T625 GÖKBEY helikopteri P1 Prototipi TEI tarafından millî imkânlarla geliştirilen ve üretilen TEI-TS1400 Turboşaft Motorları ile ilk test uçuşunu başarılı bir şekilde gerçekleştirmiştir.
Yerli ve yabancı ihtiyaç sahibi kullanıcılar için millî imkânlar ile geliştirilmiş olan GÖKBEY helikopteri görevlerini en zorlu iklim ve coğrafyalarda dahi, yüksek irtifa ve yüksek sıcaklıkta, gece ve gündüz koşullarında millî TEI-TS1400 Turboşaft Motorları ile de etkin bir şekilde icra etmektedir. Üretilen ilk T625 GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı tören ile Jandarma Genel Komutanlığı’na teslim edilmiştir. Devam eden projede seri üretimi tamamlanan helikopterlerin teslimatları devam etmektedir.
