İsveç Hava Kuvvetleri (SwAF), ilk Saab Gripen E savaş uçağını 20 Ekim 2025'te, güneybatı İsveç'teki Såtenäs'te bulunan Skaraborg Kanadı'nın (F7) üssünde düzenlenen bir etkinlik sırasında operasyonel hizmete kabul etti.
Etkinliğe katılan İsveç Savunma Bakanı Pål Jonson, 20 Ekim'de X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "İsveç Silahlı Kuvvetleri'nin bugün 60 JAS Gripen E uçağının ilkini teslim aldığı F7 Såtenäs'tayız. Bu, Hava Kuvvetleri ve İsveç Silahlı Kuvvetleri için önemli bir gün. Gripen E, İsveç'in en son teknolojisinin bir örneği ve özünde tamamen yeni, modern bir savaş uçağı." ifadelerini kullandı.
Gripen E prototipi ilk uçuşunu 15 Haziran 2017'de gerçekleştirdi ve ilk üretim standardına sahip uçak, 3 Aralık 2019'da ilk uçuşunu gerçekleştirdi. O zamandan beri, tip, başlangıçta Saab'ın Linköping tesisinde ve ardından Malmen'deki SwAF hava üssünde olmak üzere, SwAF'ın test ve değerlendirme birimleri tarafından uçuruldu (ayrıca Brezilya'da Gripen E ve F'lerin lisans altında üretildiği bir Gripen Uçuş Test Merkezi de bulunmaktadır).
64 kN itme gücü (art yakıcı ile 98 kN) sağlayan tek bir GE F414-GE39E art yakmalı tubofan ile çalışan Gripen E, 15.240 m irtifada 2.100 km/s azami hıza, 52.000 ft (6.000 m) servis tavanına, 1.500 km muharebe menziline ve 4.000 km feribot menziline sahiptir. Uçak, Leonardo PS-05/A Raven aktif elektronik taramalı dizi radarı, Leonardo SkyWard kızılötesi arama ve takip (IRST) sistemi ve Saab'ın Arexis elektronik harp ve kendini koruma paketi ile donatılmıştır.
Gripen E, kokpitte geniş alan göstergesi de dahil olmak üzere gelişmiş insan/makine işbirliği (HMC) özelliklerine de sahip ve Mayıs 2025'te uçağın kontrolünde Alman savunma teknolojisi şirketi Helsing'in Centaur yapay zeka (AI) ajanıyla uçarak bir ilki başardı.
Gripen E'de silah taşıma amaçlı 10 adet sabit nokta bulunuyor ve mevcut C/D modelleri de dahil olmak üzere tüm SwaAF Gripen'leri, silah envanterleri arasında MBDA Meteor görüş ötesi hava-hava füzeleri ve Taurus KEPD 350 havadan fırlatılan seyir füzelerini bulunduruyor.
İsveç Hava Kuvvetleri için toplam 60 Gripen E sipariş edilmiş olsa da, şu anda 71 Gripen C ve 23 Gripen D'den oluşan bir filoyu elinde bulunduruyor. İsveç hükümeti Şubat 2013'te 60 adet yeni nesil Gripen satın almaya karar verdiğinde, başlangıçtaki plan bunu Gripen C/D'lerini geliştirerek başarmaktı. Ancak daha sonra, İsveç Hava Kuvvetleri'nin muharebe ağırlığını korumak için Gripen C/D'lerinin elde tutulmasına, Gripen E'lerin ise yeni inşa uçaklar olmasına karar verildi.
Nisan 2022'de İsveç Savunma Tedarik Ajansı (FMV), SwAF'ın tüm Gripen C/D'lerinin 2035 yılına kadar operasyonel olarak güncelliğini korumak için yükseltileceğini duyurdu. 60 Gripen E hizmete girdikten sonra SwAF tarafından kırk Gripen C/D tutulacak ve toplam 100 Gripen filosu oluşturulacak.
Jonson, 20 Ekim'de X'te ayrıca şunları söyledi: "Gelecekte Hava Kuvvetleri'ne daha fazla JAS Gripen E uçağının katılmasını dört gözle bekliyorum. Gripen E'nin tanıtımına paralel olarak, yeni nesil savaş uçaklarına hazırlık çalışmaları da devam ediyor. Yabancıların ilgisi ve araştırmaya yapılan büyük yatırımlar, havacılık sektöründe gelecekte daha fazla başarıya ulaşmamızı sağlayacak."
Gripen E'den sonra ne geleceğine gelince, İsveç henüz kararını vermiş değil. Saab'ın yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmek konusunda istekli olduğu aşikar ve açıkçası İsveç Hava Kuvvetleri de bunun gerçekleşmesini istiyor, ancak İsveç FMV böyle bir plana girişmenin artılarını ve eksilerini tartmaya devam ediyor.
İsveç, 19 Temmuz'da o dönem Tempest altıncı nesil savaş uçağı programı olarak bilinen programın konseptleri üzerinde çalışmak üzere Birleşik Krallık ile bir mutabakat zaptı imzalamış olsa da, o dönemde Gripen E'nin geliştirilmesi, İsveç'in gelecekteki savaş uçağı ihtiyacının zamanlamasının Tempest programı için uygun olmadığı anlamına geliyordu. Sonuç olarak İsveç, bu altıncı nesil savaş uçağı projesine katılmadı ve Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya, Küresel Savaş Hava Programı'na (GCAP) ortak olarak katıldı.
