Avrupa Birliği ve Özbekistan Cumhuriyeti, ikili ilişkilerin güçlendirilmesinde önemli bir dönüm noktası olan Gelişmiş Ortaklık ve İşbirliği Anlaşması'nı (EPCA) imzaladı. Bu anlaşma, 4 Nisan'da Özbekistan'ın Semerkant kentinde düzenlenen AB-Orta Asya Zirvesi'nin ardından bölgesel bağların önemli ölçüde derinleşmesini ve stratejik iş birliğinin yeni bir seviyeye taşınmasını simgeliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen , "Semerkant'ta Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerimizi derinleştirme taahhüdünde bulunduk. Bugün, Özbekistan ile uzun süredir devam eden ilişkimizi güçlendirerek bu taahhüdümüzü yerine getiriyoruz. Geliştirilmiş İşbirliği ve Ortaklık Anlaşması, Özbekistan ve Avrupa Birliği'nin vatandaşlarımızın karşılıklı yararına birlikte çalışması için bir çerçeve sağlıyor. Zaten güçlü olan ortaklığımızı pekiştirmenin tam zamanı." dedi.
Anlaşma, ticaret ve yatırım, sürdürülebilir kalkınma ve bağlantı, fikri mülkiyet, araştırma ve inovasyon, eğitim, çevre ve iklim değişikliği, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve sivil toplum gibi birçok karşılıklı fayda sağlayan alanda siyasi diyaloğu güçlendirmek ve iş birliğini derinleştirmek için yeni bir hukuki zemin oluşturmaktadır. Ayrıca, çatışma önleme ve kriz yönetimi, risk azaltma, siber güvenlik, bölgesel istikrar, silahsızlanma, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, silah kontrolü ve ihracat kontrolünü kapsayan dış politika ve güvenlik politikasında iş birliğini de güçlendirmektedir.
Anlaşma, AB ve Özbekistan arasında 2024 yılında imzalanan Mutabakat Zaptı'na dayanarak, yeşil ve dijital dönüşümler için gerekli kritik hammaddeler gibi yeni alanlarda iş birliği fırsatları yaratıyor. Ayrıca, Küresel Geçit girişimi ve Hazar Geçişi Ulaştırma Koridoru da dahil olmak üzere bölgesel bağlantıların güçlendirilmesini destekliyor.
EPCA'nın imzalanmasıyla AB ve Özbekistan, uluslararası hukukun ilke ve normlarına olan bağlılıklarını ve etkili çok taraflılık yoluyla barışı, istikrarı ve güvenliği güçlendirmeye olan bağlılıklarını yeniden teyit etmektedir.
AB ve Özbekistan ayrıca, hizmet ve mal piyasalarına erişim konusunda ikili müzakerelerin tamamlandığını duyurdu. Bu, Özbekistan'ın Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) devam eden katılım sürecinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu, AB'nin Özbekistan'ın DTÖ'ye katılımına ve temel ekonomik reform sürecine siyasi desteğinin yanı sıra, DTÖ'nün merkezinde yer aldığı kurallara dayalı çok taraflı bir ticaret sistemine verdiği desteğin altını çizmektedir. AB-Özbekistan ikili anlaşması, Özbekistan'ın mal ithalat ve ihracatı için azami tarife oranlarına ilişkin taahhütlerini ve hizmetlere ilişkin imtiyazlarını içermektedir. Bu taahhütler ve imtiyazlar, Özbekistan'ın DTÖ'ye Katılımına İlişkin Protokol'de yer alacaktır.
Avrupa Birliği ve Özbekistan Cumhuriyeti, bugün ikili ilişkilerin güçlendirilmesinde önemli bir dönüm noktası olan Gelişmiş Ortaklık ve İşbirliği Anlaşması'nı (EPCA) imzaladı. Bu anlaşma, 4 Nisan'da Özbekistan'ın Semerkant kentinde düzenlenen AB-Orta Asya Zirvesi'nin ardından bölgesel bağların önemli ölçüde derinleşmesini ve stratejik iş birliğinin yeni bir seviyeye taşınmasını simgeliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen , "Semerkant'ta Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerimizi derinleştirme taahhüdünde bulunduk. Bugün, Özbekistan ile uzun süredir devam eden ilişkimizi güçlendirerek bu taahhüdümüzü yerine getiriyoruz. Geliştirilmiş İşbirliği ve Ortaklık Anlaşması, Özbekistan ve Avrupa Birliği'nin vatandaşlarımızın karşılıklı yararına birlikte çalışması için bir çerçeve sağlıyor. Zaten güçlü olan ortaklığımızı pekiştirmenin tam zamanı." dedi.
Anlaşma, ticaret ve yatırım, sürdürülebilir kalkınma ve bağlantı, fikri mülkiyet, araştırma ve inovasyon, eğitim, çevre ve iklim değişikliği, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve sivil toplum gibi birçok karşılıklı fayda sağlayan alanda siyasi diyaloğu güçlendirmek ve iş birliğini derinleştirmek için yeni bir hukuki zemin oluşturmaktadır. Ayrıca, çatışma önleme ve kriz yönetimi, risk azaltma, siber güvenlik, bölgesel istikrar, silahsızlanma, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, silah kontrolü ve ihracat kontrolünü kapsayan dış politika ve güvenlik politikasında iş birliğini de güçlendirmektedir.
Anlaşma, AB ve Özbekistan arasında 2024 yılında imzalanan Mutabakat Zaptı'na dayanarak, yeşil ve dijital dönüşümler için gerekli kritik hammaddeler gibi yeni alanlarda iş birliği fırsatları yaratıyor. Ayrıca, Küresel Geçit girişimi ve Hazar Geçişi Ulaştırma Koridoru da dahil olmak üzere bölgesel bağlantıların güçlendirilmesini destekliyor.
EPCA'nın imzalanmasıyla AB ve Özbekistan, uluslararası hukukun ilke ve normlarına olan bağlılıklarını ve etkili çok taraflılık yoluyla barışı, istikrarı ve güvenliği güçlendirmeye olan bağlılıklarını yeniden teyit etmektedir.
AB ve Özbekistan ayrıca, hizmet ve mal piyasalarına erişim konusunda ikili müzakerelerin tamamlandığını duyurdu. Bu, Özbekistan'ın Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) devam eden katılım sürecinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu, AB'nin Özbekistan'ın DTÖ'ye katılımına ve temel ekonomik reform sürecine siyasi desteğinin yanı sıra, DTÖ'nün merkezinde yer aldığı kurallara dayalı çok taraflı bir ticaret sistemine verdiği desteğin altını çizmektedir. AB-Özbekistan ikili anlaşması, Özbekistan'ın mal ithalat ve ihracatı için azami tarife oranlarına ilişkin taahhütlerini ve hizmetlere ilişkin imtiyazlarını içermektedir. Bu taahhütler ve imtiyazlar, Özbekistan'ın DTÖ'ye Katılımına İlişkin Protokol'de yer alacaktır.
Nisan 2021'den bu yana Özbekistan, AB Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamındaki Sürdürülebilir Kalkınma için Özel Teşvik Düzenlemesi (GSP+) aracılığıyla AB pazarına tek taraflı tercihli erişimden yararlanmaktadır. EPCA'nın ticaret ve ekonomi alanındaki hükümleri, pazar erişimiyle ilgili bu GSP+ avantajlarını ve Özbekistan'ın bir GSP+ yararlanıcısı olarak sürdürülebilirlik konusundaki taahhütlerini tamamlamaktadır. Özbekistan, AB'nin Orta Asya'daki ikinci büyük ticaret ortağıdır. GSP+, AB-Özbekistan mal ticaretinde önemli bir artışa yol açmıştır. AB ve Özbekistan arasındaki toplam ticaret hacmi 2024 yılında yaklaşık 4,8 milyar avroya ulaşmış olup, AB-Özbekistan arasındaki ikili mal ticareti 2020'den bu yana neredeyse iki katına çıkmıştır. EPCA, 1996 yılında imzalanan Ortaklık ve İşbirliği Anlaşması'nın (OİA) yerini almıştır.
AB, Özbekistan'ın üçüncü büyük ticaret ortağı (2024 itibarıyla Özbekistan ticaretinin %10,4'ünü oluşturuyor) ve ikinci büyük ihracat noktası (Özbekistan ihracatının %7,2'sini oluşturuyor) konumundadır. Özbekistan, 2026 yılında düzenlenecek 14. DTÖ Bakanlar Konferansı'nda, DTÖ'ye katılım hedefine ulaşmak için müzakerelerde ivmeyi sürdürme taahhüdünü yinelemiştir.
Katılım sürecinin bir parçası olarak, DTÖ'ye katılım adaylarının, ilgili DTÖ üyeleriyle tarife taahhütleri ve hizmetler içeren ikili anlaşmalar imzalamaları gerekmektedir. Bu ikili anlaşmalarda üstlenilen taahhütler, adayın katılımı kesinleştiğinde tüm DTÖ Üyeleri için geçerli olacaktır.
